Perlis

Sejarah mengenai asal-usul nama negeri Perlis adalah kurang jelas. Terdapat banyak kisah atau andaian yang menceritakan tentang asal-usul nama Perlis. Berikut merupakan beberapa andaian atau kisah yang diketahui[8]:-

• Menurut seorang tokoh sejarawan Malaysia iaitu Haji Buyong Adil, terdapat beberapa cerita yang mengisahkan kononnya nama Perlis itu berasal daripada perkataan Siam iaitu “Phrau Loi” (Maphrau Loi มะพร้าวลอย) yang bermaksud kelapa hanyut. Perkataan tersebut telah dipelat dan dipendekkan bunyinya oleh orang Melayu lalu menjadi ‘pereleh’ atau Perlis.
• Sumber kedua menyatakan bahawa kononnya nama negeri Perlis berasal daripada perkataan ‘peroleh’ yang membawa maksud kurnia daripada kerajaan Kedah. Perkataan itu disingkatkan lalu menjadi Perlis.
• Sumber yang ketiga pula menyebut negeri Perlis mendapat namanya daripada nama sebuah kubur di Bukit Mengulang iaitu kubur Tok Perlis. Kubur tersebut adalah milik seorang tokoh ulama yang terkemuka di Nusantara iaitu Tok Perlis.
• Sumber yang keempat mengatakan nama negeri Perlis berasal daripada perkataan ‘perlus’. Kebanyakan tanah dalam di Perlis ialah tanah sawah. Pada musim kemarau, tanah sawah akan merekah. Sesiapa yang berjalan akan ‘terperlus’. Dari perkataan ‘perlus’ itulah, Perlis mendapat namanya.
• Menurut sebuah buku yang tulis oleh Ahmad Ismail dan Yazid Mat, dipercayai bahawa nama negeri Perlis berasal daripada nama sejenis pokok yang dikenali sebagai pokok perlis yang pernah wujud tumbuh dengan begitu banyak di negeri tersebut terutama sekali di kawasan pinggir sungai namun telah pun pupus. Ia turut disokong kebanyakan sejarawan setempat.

Gelaran Indera Kayangan diberikan oleh Tuanku Raja Syed Hussin Jamalullail (1843-1873) diilhamkan dari bandar Indera Kayangan II, kota diraja negeri tersebut dari 1797 sehingga 1813 yang pernah terletak di Kampung Langgar, Kayang.[9] Namun demikian, gelaran ini menjadi kurang digalakkan berikutan suatu titah Tuanku Syed Sirajuddin Putra Jamalullail pada tahun 2015 yang menurutnya tidak selari penamaan rasmi termaktub malah mengelakkan konotasi berkaitan dewa tertentu (yakni seperti Indra yang hampir bersebutan nama sama).[5]

Dari segi sejarah, Perlis adalah negeri di bawah naungan negeri Kedah, hal ini turut tercermin kepada gelaran yang diberikan kepada Sultan Kedah suatu ketika dahulu iaitu "Raja Muda Perlis dan Kedah".[10] Bukti-bukti pra-sejarah yang terdapat di Bukit Tengku Lembu di Beseri menunjukkan kewujudan negeri ini. Tempoh selepas pra-sejarah menunjukkan pengaruh ideologi Islam yang mengambil alih pengaruh Hindu dan Buddha pada akhir abad ke-12 kerana berdasarkan cara hidup masyarakat tempatan.

Perlis juga pernah menjadi pusat pentadbiran Kesultanan Kedah apabila Kota Sena mula dijadikan pusat pentadbiran sehingga tahun 1661 yang diasaskan oleh Sultan Muhyiddin Mansor Shah, Sultan Kedah ke-14 (1653-1661). Pada tahun 1661 hingga 1687, pusat pentadbiran telah dipindahkan dari Kota Sena ke Kota Indera Kayangan Pertama yang terletak di tepi Sungai Perlis. Pemerintahan yang berpusat di jajahan Perlis ketika itu berakhir dengan kemangkatan Sultan Dhiauddin Al-Mukarram Shah pada tahun 1687.[11]

Salasilah Diraja Perlis bermula apabila Syed Harun Jamalullail, ayahanda kepada Raja Perlis pertama mengasaskan Mukim Arau bersama pengikutnya. Sultan Dhiauddin Mukarram Shah II telah menganugerahkan Mukim Arau untuk ditadbir oleh Syed Harun Jamalullail dan keturunannya sebagai penghulu selepas perkahwinannya dengan puteri baginda. Namun perkahwinan mereka berdua tidak menghasilkan zuriat. Syed Harun Jamalullail kemudiannya berkahwin dengan cucu salah seorang pembesar Sultan Kedah lalu dikurniakan seorang anak lelaki yang dinamakan Syed Hussein Jamalluail pada tahun 1805. Syed Harun Jamalullail telah meninggal dunia pada tahun 1825 dan digantikan dengan anaknya, Syed Hussein Jamalullail sebagai Penghulu Mukim Arau yang kedua.[12]

Pendudukan Siam ke atas Kedah dan jajahannya pada tahun 1821 menyebabkan serangan dan tindakbalas penduduk tempatan secara besar-besaran, akhirnya telah membawa kepada pengunduran Siam dan penyerahan kuasa mentadbir kepada pembesar tempatan bagi mentadbir Kedah, Setul, Kubang Pasu dan Perlis. Hal ini merisaukan pihak British yang terasa diancam kedudukan mereka di Perak, maka Perjanjian Burney dimeteraikan mengakui tuntutan Siam ke atas negeri-negeri utara Perak yang turut menidakkan kedudukan Sultan Ahmad Tajuddin Halim Shah II,[13] hal ini mencetuskan berlakunya Perang Musuh Bisik selama 12 tahun dari 1830 hingga 1842 oleh baginda sultan dan para pengikutnya.[14]

Bagi negeri Perlis, Raja Long Krok dilantik sebagai Gabenor, manakala Syed Hussein Jamalullail sebagai timbalannya. Detik ini merupakan detik bersejarah bagi negeri Perlis yang telah mendapat pengiktirafan dari status tanah jajahan kepada status sebuah negeri naungan.[15] Raja Long Krok mangkat setelah empat bulan dilantik sebagai Gabenor Perlis. Selepas kemangkatan Raja Long Krok, Syed Hussein Jamalullail telah dilantik oleh Siam sebagai Gabenor Negeri Perlis menggantikan Raja Long Krok. Pada tahun 1843, Raja Syed Hussein Jamalullail telah ditabal menjadi Raja Negeri Perlis. Baginda ditabal oleh Raja Rama III, Raja Siam dengan gelaran Phya Songkram Ramu Wichit Wilis Asmara Phya Polit atau disingkatkan sebagai Phya Polit.[16]

Dewan Undangan Negeri Perlis

Negeri Perlis ditadbir oleh Keluarga Diraja Jamalullail yang digelar sebagai "Raja" tidak seperti negeri Melayu lain yang menggunakan gelaran "Sultan".

Kuasa perundangan negeri ini dilaksanakan oleh Dewan Undangan Negeri Perlis di mana semua 15 kerusi dipilih daripada kawasan pilihan raya ahli tunggal. Gabungan Barisan Nasional telah memegang 10 daripada 15 kerusi dewan sejak Pilihan Raya Umum 2018.

Raja melantik Menteri Besar (Ketua Menteri) dan Majlis Mesyuarat Kerajaan (sama dengan Kabinet). Secara amnya, ketua menteri ialah ahli dewan undangan yang boleh mendapat majoriti di peringkat dewan. Perlis telah memilih tiga ahli Dewan Rakyat Persekutuan, iaitu kawasan Arau, Kangar dan Padang Besar. Dua kerusi disandang oleh ahli Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO) manakala satu lagi kerusi disandang oleh seorang ahli Parti Keadilan Rakyat (PKR) sejak Pilihan Raya Umum 2018. Perlis juga mempunyai dua senator persekutuan yang dilantik melalui undian Dewan Undangan Negeri.

Senarai ahli parlimen Perlis

Senarai ahli Dewan Undangan Negeri Perlis

Sungai Perlis

Arau

Kuala Perlis

Disebabkan keluasan negeri Perlis yang amat kecil, tiada daerah di negeri Perlis. Oleh itu, bahagian pecahan pentadbiran di negeri Perlis ialah sebanyak 22 mukim.

Bil	Mukim	Keluasan (km²)	Jumlah Penduduk (2010)
1	Abi	5.25	2,084
2	Arau	33.87	22,274
3	Beseri	67.5	13,485
4	Chuping	102	12,779
5	Utan Aji	27.16	17,906
6	Jejawi	12.36	7,957
7	Kayang	36.68	10,672
8	Kechor	9.32	6,588
9	Kuala Perlis	26.71	20,277
10	Kurong Anai	49.58	15,967
11	Kurong Batang	41.73	3,266
12	Ngulang	6.27	3,149
13	Oran	8.62	3,684
14	Padang Pauh	7.24	4,185
15	Padang Siding	69.25	6,495
16	Paya	10.61	4,986
17	Sanglang	61.22	16,004
18	Sena	14.71	16,476
19	Seriab	10.47	7,713
20	Sungai Adam	5.02	1,861
21	Titi Tinggi	200	15,969
22	Wang Bintong	11.96	11,853

Bandar-bandar utama di Perlis termasuk :-

• Arau
• Kangar

Pekan-pekan kecil pula termasuk :-

• Kuala Perlis
• Kaki Bukit

Pada tahun 2018, ekonomi Perlis didominasi oleh sektor perkhidmatan iaitu sebanyak 66.2 peratus, diikuti dengan sektor pertanian iaitu sebanyak 21.7 peratus. Antara sektor lain yang menyumbang dalam ekonomi Perlis ialah sektor pembuatan, pembinaan, perlombongan dan pengkuarian.[21]

Antara pendorong sektor perkhidmatan di Perlis ialah perdagangan borong dan runcit serta pembangunan baharu seperti Pembangunan Bercampur Padang Besar. Sektor pertanian pula didorong oleh beberapa projek tanaman yang diusahakan penduduk dan kerajaan negeri seperti projek tanaman harumanis, nanas dan beberapa projek tenusu.[21]

Kayangan Square

• Kayangan Square (The Store)
• K-Park Shopping Mall (UO Superstore) - AKAN DIBUKA
• Giant Superstore Kangar
• Kompleks Arau (CMart)
• Mydin Hypermarket (AKAN DATANG)
• Padang Besar

Universiti Malaysia Perlis

Berikut merupakan statistik institusi pendidikan di negeri Perlis sehingga tahun 2019[26];

Sekolah*

*tidak termasuk sekolah swasta atau sekolah di bawah Jabatan Agama Negeri

Pengajian Tinggi

Sekolah swasta

Klinik Kesihatan Kangar

Sektor kesihatan

Berikut merupakan statistik pusat kemudahan awam dalam sektor kesihatan mengikut jenis di Perlis;

• Komunikasi di Negeri Perlis
• Pelancongan di Negeri Perlis
• Daftar masjid di Perlis
• Identiti Perlis

• Laman Web Raja Perlis Diarkibkan 2009-04-09 di Wayback Machine
• Laman Rasmi Kerajaan Negeri Perlis
• Peta-peta berkaitan dengan Perlis
• Perbadanan Perpustakaan Awam Negeri Perlis Diarkibkan 2005-09-23 di Wayback Machine
• Laman Facebook tentang Negeri Perlis
• Tempat Menarik di Perlis